Τα θέματα της ταχύτερης μείωσης του σημαντικού υπολοίπου των μη εξυπηρετούμενων δανείων ύψους 95 δισεκ. ευρώ σήμερα, καθώς και της αναγκαιότητας σημαντικής ανάκαμψης των ιδιωτικών επενδύσεων που κατέρρευσαν, από 50 δισεκ. ευρώ περίπου το 2007, σε 14,4 δισεκ. ευρώ το 2017 ετησίως, οφείλουν να αποτελέσουν αντικείμενο ουσιαστικού σχεδίου αντιμετώπισής τους.
Τούτο επεσήμανε μιλώντας σε εκδήλωση της ΔιαΝΕΟσις σε συνεργασία με τον ΣΒΒΕ στη Θεσσαλονίκη, με θέμα «Ανάπτυξη: Πέντε Δράκοι και Πέντε Καταλύτες», ο πρόεδρος της Eurobank Νίκος Καραμούζης.
Όπως είπε στην ομιλία του, «ατυχώς, η »ενοχλητική» αλήθεια είναι ότι ζήσαμε μια περίοδο που στα χρονίζοντα προβλήματα της χώρας απαντήσαμε πολλές φορές με λαϊκισμό, και κοντόφθαλμες πολιτικές και τακτικισμούς, με γνώμονα κυρίως το πολιτικό κόστος».
Και συνέχισε σημειώνοντας ότι «δεν δείξαμε ευθύνη, ειλικρίνεια, αυτοκριτική και θάρρος απέναντι στην κοινωνία, που έκανε και κάνει ακόμα πολλές θυσίες και για χρόνια πίστεψε το αφήγημα των κακών ξένων και των ευκολότερων λύσεων».
Ο κ. Καραμούζης υπογράμμισε ότι «δεν μπορέσαμε να διαμορφώσουμε ένα ισχυρό μέτωπο κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών δυνάμεων, που θα στήριζαν το μεγάλο μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα».
Και πως «δεν πείσαμε τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών ότι θα είχε να επωφεληθεί από τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις, από μια λειτουργούσα, ανοικτή και ανταγωνιστική οικονομία αγοράς».
Ως αποτέλεσμα, υποστήριξε, «διογκώθηκε το κοινωνικό και οικονομικό κόστος προσαρμογής και καθυστέρησε επικίνδυνα η επιστροφή στην κανονικότητα και την ανάπτυξη».
Οι 5 δομικές αλλαγές
Ο πρόεδρος της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών (ΕΕΤ) και της Eurobank στην ομιλία του αναφέρθηκε σε πέντε σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές δομικές αλλαγές που συντελούνται σταδιακά στην ελληνική οικονομία και κοινωνία, κυρίως ως αποτέλεσμα της βαθιάς κρίσης και των μεταρρυθμίσεων που υλοποιήθηκαν.
«Αλλαγές, ceteris paribus, φιλικές προς το επιχειρείν, τις επενδύσεις, την ανάπτυξη και την ιδιωτική παραγωγική ανασυγκρότηση», εξήγησε ο ίδιος.
Οι πέντε αυτοί αναπτυξιακά καταλύτες, όπως τους ονόμασε, «σε συνδυασμό με την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των δράκων,
μπορούν να αποτελέσουν την κρίσιμη και ειδοποιό διαφορά για την οριστική επιστροφή της χώρας σε ισχυρή και διατηρήσιμη αναπτυξιακή τροχιά και οικονομική και κοινωνική κανονικότητα».
Στόχος, σύμφωνα με τον κ. Καραμούζη, είναι να γίνει επιτέλους η Ελλάδα μια σύγχρονη, ανοικτή και ανταγωνιστική οικονομία αγοράς, με κοινωνική συνοχή, ένας τόπος ελκυστικός να ζεις, να εργάζεσαι, να παράγεις, να επενδύεις, να δημιουργείς.
Οι πέντε άξονες, όπως τους ανέπτυξε ο πρόεδρος της Eurobank, είναι οι εξής:
1.Ο Πρώτος Αναπτυξιακός Καταλύτης είναι η Ανάδειξη μιας Νέας Δυναμικής και Εξωστρεφούς Επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα
H κρίση και οι μεταρρυθμίσεις, σε συνδυασμό με τις διεθνείς εξελίξεις στις αγορές και τις οικονομίες και την κατάρρευση της εγχώριας ζήτησης, ανέδειξαν μια νέα γενιά επιχειρηματιών, μια νέα ελληνική δυναμική επιχειρηματικότητα, ανθεκτική στις προκλήσεις των ανοικτών αγορών και του διεθνούς ανταγωνισμού.
Η επιχειρηματικότητα που κυριάρχησε πριν την κρίση, ήταν η επιχειρηματικότητα που :
§μεγάλωσε και πλούτισε σε καθεστώς προστασίας από τον ανταγωνισμό,
§σε μια κλειστή σχετικά οικονομία,
§με ευθεία εξάρτηση από κρατικές δουλειές με προνομιακούς όρους,
§εκμεταλλευόμενη τα κοινοτικά προγράμματα, το χαμηλό κόστος χρήματος, τις σχέσεις με τις ΔΕΚΟ, τις επιδοτήσεις και την ταχύτατη αύξηση της εγχώριας ζήτησης και χρηματοδότησης,
§που λειτούργησε σε περιβάλλον φοροδιαφυγής και πελατειακών σχέσεων με τον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Σήμερα αναδεικνύεται μια νέα δυναμική επιχειρηματικότητα, που όχι μόνο επέζησε υπό «συνθήκες πολέμου» στη διάρκεια της κρίσης, αλλά αναπτύσσεται στην Ελλάδα και διεθνώς με κέρδη, σύγχρονα προϊόντα, θέσεις εργασίας και προστιθέμενη κοινωνική και οικονομική αξία.
Μια νέα επιχειρηματικότητα, χωρίς εξάρτηση από το κράτος, που στοχεύει τις ικανοποιητικές αποδόσεις, κέρδη, απασχόληση, δίκαιες αμοιβές, επενδύοντας, και αναλαμβάνοντας κινδύνους, ανταγωνιζόμενη επί ίσης όροις στη διεθνή ανοικτή αγορά, προσφέροντας ανταγωνιστικά ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες, με σύγχρονες πολιτικές εταιρικής διακυβέρνησης και κοινωνικής ευθύνης, και λειτουργώντας σε ένα σύγχρονο εργασιακό περιβάλλον.
Μια νέα τολμηρή και δυναμική επιχειρηματικότητα ευθύνης και παραγωγικών δυνατοτήτων, κυρίως μεσαίων και μεγαλύτερων ελληνικών επιχειρήσεων που θα αποτελέσουν τις στέρεες βάσεις, τον δυναμικό πυλώνα του επόμενου αναπτυξιακού κύκλου.
2.Ο Δεύτερος Αναπτυξιακός Καταλύτης είναι η Συρρίκνωση του Οικονομικού Ρόλου του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα.
Ο ρόλος και η επιρροή του δημοσίου τομέα στην οικονομία, π.χ. στην ενέργεια, τις τράπεζες, τις υποδομές, τις μεταφορές, τις τηλεπικοινωνίες, που στο παρελθόν αποτελούσαν ατμομηχανή ανάπτυξης, περιορίζεται δραστικά, σε βαθμό πρωτοφανή για τη μεταπολεμική περίοδο.
Οι ιδιωτικοποιήσεις, η διαφάνεια στις προμήθειες του δημοσίου, η σταδιακή ανάπτυξη του outsourcing, των παραχωρήσεων και των ΣΔΙΤ, η ανεξάρτητη διαχείριση της δημόσιας περιουσίας, ο μειούμενος ρόλος των συντεχνιακών συνδικαλιστικών μειοψηφιών, ο περιορισμός του λαϊκισμού και των πελατειακών σχέσεων, η μάχη κατά της φοροδιαφυγής, και η λειτουργία Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, απελευθερώνουν πόρους και παραγωγικές δυνάμεις προς τον ιδιωτικό τομέα, καταργούν γραφειοκρατικούς κανόνες, ανοίγουν οικονομικές δραστηριότητες στον ανταγωνισμό, προσελκύουν επενδύσεις στην οικονομία και
δημιουργούν νέες επενδυτικές και αναπτυξιακές ευκαιρίες.
Οι παραπάνω αλλαγές σταδιακά επίσης αποδυναμώνουν πολιτικούς και οικονομικούς μηχανισμούς και συστήματα στο δημόσιο τομέα και την κοινωνία που τα χαρακτήριζαν οι αδιαφανείς οικονομικές συναλλαγές, η σπατάλη πόρων και οι νοσηρές οικονομικές και κοινωνικές καταστάσεις και συμπεριφορές.
Περιορίζεται δηλαδή ο ρόλος ενός κρατικοδίαιτου οικονομικού και κοινωνικού συστήματος, μιας προστατευμένης επιχειρηματικότητας, εθισμένης στο εύκολο κέρδος και στην απουσία διαφάνειας και ανταγωνισμού.
Η αποδυνάμωση του οικονομικού ρόλου του κράτους δεν σημαίνει ότι η οικονομία της αγοράς θα πρέπει να λειτουργεί χωρίς κανόνες, αποτελεσματικούς θεσμούς,
σύγχρονη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση, ανεξάρτητες εποπτικές, ρυθμιστικές και ελεγκτικές αρχές, σύγχρονο και ευέλικτο εργασιακό πλαίσιο,
χωρίς κοινωνικό κράτος και μέτρα στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, και
συνθήκες ανταγωνισμού στις αγορές.
3.Ο Τρίτος Αναπτυξιακός Καταλύτης είναι ο Σταδιακός Παραγωγικός Μετασχηματισμός της Ελληνικής Οικονομίας.
Η οικονομική παραγωγική δομή της χώρας, λόγω της παρατεταμένης κρίσης και των μεταρρυθμίσεων υπόκειται σε ένα βαθύ μετασχηματισμό της οικονομικής αρχιτεκτονικής της, με σημαντική μετατόπιση παραγωγικών συντελεστών σε δυναμικότερους τομείς.
Δημιουργούνται υπό προϋποθέσεις νέες ευκαιρίες και επενδυτικές και παραγωγικές δυνατότητες για τη χώρα.
Στην παλιά οικονομία πριν την κρίση, ήταν κυρίαρχος ο οικονομικός ρόλος του κράτους, της ιδιωτικής κατανάλωσης (έως 75% του ΑΕΠ), των επενδύσεων στην οικοδομή και τις κατασκευές (έως 11%του ΑΕΠ), μια κλειστή οικονομία κύριων υπηρεσιών και εξυπηρέτησης της εγχώριας αγοράς και του εμπορίου, με το σύνολο των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών να είναι μόνο 18% του ΑΕΠ και με κυρίαρχο οδηγό της ανάπτυξης την εσωτερική ζήτηση, τις πληθωριστικές αυξήσεις μισθών και την ταχύτατη αύξηση της χρηματοδότησης.
Η νέα, μετά την κρίση, οικονομία γίνεται σταδιακά όλο και πιο ανταγωνιστική διεθνώς.
Προσελκύει σημαντικές ξένες αλλά και εγχώριες ιδιωτικές επενδύσεις, που κατευθύνονται στην αναβάθμιση των υποδομών και της παραγωγικής υποδομής, με αφετηρία το πρόγραμμα των ιδιωτικοποιήσεων.
Η χώρα γίνεται πιο εξωστρεφής (το ποσοστό εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών ως προς το ΑΕΠ αυξάνεται σταθερά, στο 33% σήμερα) με τον τουρισμό, τις μεταφορές, τη βιομηχανία, τη μεταποίηση, τις εξαγωγές, την ενέργεια, τα logistics, τις υποδομές, τα τρόφιμα και τα μέταλλα, ενδεικτικά, να αποτελούν τους νέους δυναμικούς κλάδους, τους αναπτυξιακούς πυλώνες προσέλκυσης επενδύσεων, που οδηγούν τη χώρα σε σταθερή τροχιά ανάκαμψης.
Μια νέα οικονομία που, σε περιβάλλον πολιτικής και οικονομικής σταθερότητας, μπορεί να προσφέρει ελκυστικές επενδυτικές ευκαιρίες λόγω:
§των σημαντικών ιδιωτικοποιήσεων,
§του μεγάλου ύψους των NPLs προς πώληση και αναδιάρθρωση,
§των ιστορικά χαμηλών τιμών κινητών και ακινήτων αξιών,
§της αναγκαιότητας δημιουργίας ισχυρότερων και μεγαλύτερων επιχειρηματικών σχημάτων,
§της κατάρρευσης των ιδιωτικών επενδύσεων που δημιουργεί προϋποθέσεις υψηλών επενδυτικών αποδόσεων σε δυναμικούς κλάδους,
§του σημαντικά χαμηλότερου κόστους εργασίας,
§των βελτιούμενων υποδομών (οδικοί άξονες, λιμάνια, αεροδρόμια, σιδηρόδρομοι, ψηφιακές και επικοινωνιακές υποδομές),
§του αποκλιμακούμενου κόστους χρήματος,
§των δεσμεύσεων για δημοσιονομική σταθερότητα,
§της διάθεσης των σημαντικών πόρων από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία και τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, και
§του εκπαιδευμένου εργατικού δυναμικού.
4.Ο Τέταρτος Αναπτυξιακός Καταλύτης είναι ότι η Κοινωνία και το Πολιτικό Σύστημα Αλλάζουν, Γίνονται Σταδιακά πιο Φιλικά προς το Επιχειρείν, τις Ιδιωτικές Επενδύσεις, τις Ιδιωτικοποιήσεις και τη Μείωση του Οικονομικού Ρόλου του Κράτους.
Η υλοποίηση των τολμηρών μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται, προϋποθέτει τη διαμόρφωση ενός ισχυρού ηγετικού πόλου εξουσίας, μέσω ευρύτερων πολιτικών και κοινωνικών συναινέσεων, που θα δεσμευθεί να υλοποιήσει ένα τολμηρό αναπτυξιακό πρόγραμμα αλλαγών και παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Αυτός ο ηγετικός πόλος εξουσίας θα πρέπει να πείσει την πλειοψηφία της κοινωνίας, ότι οι τολμηρές μεταρρυθμίσεις είναι η μόνη διέξοδος από την κρίση και την ατροφική ανάπτυξη, κυρίως δε να πειστεί η κοινωνία ότι θα αποκομίσει μέρισμα επιτυχίας, οφέλη από τη δημιουργία, μιας σύγχρονης ανοικτής, ανταγωνιστικής και δίκαιης, οικονομίας αγοράς.
Χρειαζόμαστε τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία μαζί μας, ένα σημαντικό κομμάτι της οποίας παραμένει σήμερα καχύποπτο για τη χρησιμότητα και τα οφέλη των μεταρρυθμίσεων, έχει επηρεαστεί κυρίως από την ταύτιση των μεταρρυθμίσεων,
με οριζόντιες περικοπές μισθών και συντάξεων, την οικονομική δυσπραγία και τις συμπεριφορές κάποιων επιχειρηματιών που επέρριψαν το κόστος της κρίσης στους εργαζομένους, τις Τράπεζες και τους φορολογούμενους, ενώ οι ίδιοι διατήρησαν την προσωπική τους περιουσία.
Πρέπει να πείσουμε τη μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία ότι έχουν να επωφεληθούν από μια ισχυρή οικονομία.
Μια σύμπραξη δυνάμεων που θα περιλαμβάνει και άνεργους, χαμηλόμισθους, ιδιωτικούς υπαλλήλους, στελέχη επιχειρήσεων, έντιμους και συνεπείς φορολογούμενους, τις δυναμικές ιδιωτικές επιχειρήσεις, τους έντιμους και εργατικούς δημοσίους υπαλλήλους, τους νέους αγρότες, τους χαμηλοσυνταξιούχους.
Αναμφίβολα πρόσφατες μετρήσεις καταγράφουν αξιοσημείωτη στροφή στις απόψεις της κοινωνίας που γίνεται πιο φιλική προς το επιχειρείν, το ιδιωτικό, τις επενδύσεις και το μειωμένο οικονομικό ρόλο του δημόσιου τομέα. Χρειάζεται να κτίσουμε ενεργά πάνω σ’ αυτή τη νέα κοινωνική τάση.
Να θυμόμαστε ότι τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα, τα θύματα της κρίσης, δεν ψάχνουν για φιλοδωρήματα και ευεργεσίες.
Θέλουν καλύτερες ευκαιρίες για τα παιδιά τους, δουλειές, παιδεία, ασφαλή διαβίωση, δίκαιες αμοιβές και μεταχείριση, αξιοπρεπή περίθαλψη, δίκαιη και χαμηλή φορολογία, σπίτι για την οικογένειά τους και ευκαιρίες για νέα επιχειρηματικότητα».