ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ ο Ιωνικός; Στο ελληνικό ποδόσφαιρο η παράδοση λέει ότι δύσκολα μπορεί να τα καταφέρει κάποιος «μικρός»… Προς το παρόν πάντως η ομάδα της Νίκαιας βρίσκεται στην πρώτη θέση της βαθμολογίας μετά από έξι αγωνιστικές όπου έχει να επιδείξει μόνο νίκες.
Εξ ου και όλοι αναρωτιούνται πόσο θα αντέξει, αφού από την ιστορία της Α’ Εθνικής δεν έχει κάποιος να θυμηθεί πολλές στιγμές όπου μια «μικρή» ομάδα κατορθώνει να σκαρφαλώσει στις πρώτες θέσεις της βαθμολογίας και να παραμείνει εκεί μέχρι τέλους. Οι ελάχιστες ομάδες που στο παρελθόν κατόρθωσαν να βρεθούν στην κορυφή της βαθμολογίας και να μην «ξεφουσκώσουν» στη συνέχεια του πρωταθλήματος είναι μόνο ο Πανιώνιος, η Παναχαϊκή, ο ΟΦΗ και η Λάρισα.
Καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με το επίτευγμα του Ιωνικού μέχρι στιγμής. Καμία από τις αποκαλούμενες «μικρές» ομάδες δεν ξεκίνησε επιτυγχάνοντας έξι νίκες στις πρώτες έξι αγωνιστικές και το σπουδαιότερο καμία δεν πέτυχε να μην έχει δεχθεί κανένα γκολ. Η επιτυχία της ομάδας της Νίκαιας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συνυπολογίσουμε το γεγονός ότι είναι η μόνη ομάδα που δεν έχει ακόμη δεχθεί τέρμα σε όλα τα ευρωπαϊκά πρωταθλήματα.
* Η Λάρισα είναι η μοναδική περίπτωση μικρής (και επιπλέον επαρχιακής) ομάδας που κατόρθωσε καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου να διατηρηθεί στις δύο πρώτες θέσεις της βαθμολογίας και τελικά να κατακτήσει το πρωτάθλημα το 1988, με δεύτερη την ΑΕΚ. Η ομάδα της Θεσσαλίας όπως και ο φετινός Ιωνικός είχε προπονητή τον Γιάτσεκ Γκμοχ (συνέντευξη με τον πολωνό τεχνικό στις διπλανές στήλες). Είχε προηγηθεί η δεύτερη θέση στο πρωτάθλημα το 1983, πίσω από τον Ολυμπιακό. Η κατάκτηση του πρωταθλήματος το 1988 είναι η πρώτη επιτυχία επαρχιακής ομάδας. Ομως την επόμενη χρονιά ο Γκμοχ εγκατέλειψε το πόστο του στη θεσσαλική ομάδα. Ο Καραπιάλης, ο Ζιώγας, ο Τσιώλης, ο Γκαλίτσιος, ο Βαλαώρας, ο Κολομητρούσης και ο πρόσφατα αδικοχαμένος Μητσιμπόνας χάνουν τον «μέντορά» τους και η ομάδα παίρνει την κατιούσα…
* Ο Πανιώνιος ήταν ο πρώτος που άνοιξε τον δρόμο των μικρών προς την κορυφή. Το 1971 φθάνει ως τη δεύτερη θέση του πρωταθλήματος, πίσω από την ΑΕΚ και κερδίζει την έξοδό του στην Ευρώπη. Η ομάδα της Νέας Σμύρνης όμως αποτελεί μια ιδιότυπη περίπτωση. Κλασικό φυτώριο μεγάλων ταλέντων που μετέπειτα μεσουράνησαν στο ελληνικό ποδόσφαιρο, είχε τον τρόπο να φέρνει τον κόσμο του στο γήπεδο. Ας μην ξεχνάμε ότι ο Ιντζόγλου, ο Μαύρος, ο Αναστόπουλος, ο Σαραβάκος ξεκίνησαν από εκεί.
* Η Παναχαϊκή είναι μία ακόμη περίπτωση «μικρής» ομάδας που καταφέρνει να κάνει μια ιδιαίτερα επιτυχημένη πορεία στο ελληνικό πρωτάθλημα και μάλιστα μέχρι τέλους. Την περίοδο 1969-70 παίρνει μέρος για πρώτη φορά στην Α’ Εθνική αλλά υποβιβάζεται. Την επόμενη χρονιά όμως επανέρχεται και την περίοδο 1972-73 τερματίζει τέταρτη, κερδίζοντας την έξοδό της στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ όπου φθάνει ως τον δεύτερο γύρο. Η πορεία της είναι αξιοθαύμαστα σταθερή σε όλη τη διάρκεια της περιόδου. Η ομάδα της Πάτρας διαθέτει στη σύνθεσή της παίκτες μεγάλης κλάσεως, όπως ο Δαβουρλής, ο Μιχαλόπουλος, ο Στραβοπόδης, ο Ρήγας, ο Σιδέρης, ο Λεβέντης κ.ά. Αυτό της επιτρέπει και για τα επόμενα τρία – τέσσερα χρόνια να πρωταγωνιστεί στο ελληνικό πρωτάθλημα.
* Ο ΟΦΗ κάνει ντεμπούτο στην Α’ Εθνική το 1968 και υποβιβάζεται τρία χρόνια μετά. Κερδίζει ξανά την άνοδό του το 1976 αλλά βγαίνει από την αφάνεια το 1986, με τεχνικό τον Ευγένιο Γκέραρντ. Τερματίζει στη δεύτερη θέση, πίσω από τον πρωταθλητή Παναθηναϊκό και κερδίζει την έξοδο στο Κύπελλο UEFA. Η ομάδα της Κρήτης είναι μια από τις ελάχιστες περιπτώσεις που κατόρθωσαν να σταθεροποιηθούν σε υψηλά επίπεδα μετά την πρώτη επιτυχία τους.
* Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις ομάδων που για ένα χρονικό διάστημα σκαρφαλώνουν στις πρώτες θέσεις της βαθμολογίας αλλά στη συνέχεια δεν τα καταφέρνουν. Τη δεκαετία του 1960 οι φίλαθλοι της Προοδευτικής κατακλύζουν το γήπεδο για να παρακολουθήσουν το «καμάρι» της γειτονιάς τους. Το 1964 η Προοδευτική γοητεύει τους πάντες και ανατρέπει το «κατεστημένο». Κατορθώνει να νικήσει τον Ολυμπιακό με 3-0 μέσα στο Στάδιο Καραϊσκάκη και παίρνει «κεφάλι» στο πρωτάθλημα, με δεύτερο τον Εθνικό. Δύο αγωνιστικές πριν, ο Εθνικός έχει κερδίσει τον μελλοντικό πρωταθλητή εκείνης της περιόδου Παναθηναϊκό στο Στάδιο Καραϊσκάκη με 3-2. Αυτή ήταν η πρώτη και μοναδική ήττα του σε όλη τη διάρκεια του πρωταθλήματος.
* Το 1961 δημιουργείται, έπειτα από τη συνένωση του Ολύμπου Κατερίνης και του «Μεγάλου Αλεξάνδρου», η ομάδα του Πιερικού. Το 1963 συμμετέχει για πρώτη φορά στην Α’ Εθνική. Αν και πρωτάρης στα δύσκολα κάνει μια καταπληκτική εμφάνιση και τερματίζει ένατος. Η μεγάλη πορεία του όμως δεν σταματάει εδώ. Την ίδια χρονιά φθάνει ως τον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος. Εκεί χάνει από τον Ολυμπιακό με 3-0. Την επόμενη χρονιά τερματίζει στην πέμπτη θέση, μετά την Προοδευτική και ως το 1970 είναι μια από τις κορυφαίες επαρχιακές ομάδες.
* Στα τέλη της δεκαετίας του ’60 μία ακόμη επαρχιακή ομάδα, η Δόξα Δράμας, βάζει τη σφραγίδα της στο ελληνικό ποδόσφαιρο. Οι «μαυραετοί» αποτελούν μια ομάδα – πρότυπο για την εποχή αποδίδοντας ποδόσφαιρο υψηλού θεάματος. Την τετραετία 1957-61 αγωνίζονται στη Δόξα χρυσά ονόματα που θα αφήσουν εποχή στο ελληνικό ποδόσφαιρο, όπως ο Λουκανίδης, ο Γρηγοριάδης, ο Γεωργιάδης, ο Ναλμπάντης κ.ά. Η καλύτερη χρονιά της ομάδας είναι το 1960, όταν τερματίζει έκτη στην τελική κατάταξη. Ο δραμινός σύλλογος φθάνει στην περίοδο της ακμής του όταν μέσα στην εξαετία 1953-59 συμμετέχει τρεις φορές σε τελικό Κυπέλλου Ελλάδος με αντίπαλο και μόνιμο νικητή τον Ολυμπιακό. Στον τρίτο τελικό η Δόξα φθάνει πολύ κοντά στην κατάκτηση του Κυπέλλου. Είναι την περίοδο 1958-59 όταν στο γήπεδο της λεωφόρου Αλεξάνδρας χάνει με 2-1 από τον πρωταθλητή Ολυμπιακό.
* Ο Αθηναϊκός είναι ένα από τα παλαιότερα σωματεία της Αθήνας. Χρόνια ολόκληρα προσπαθούσε να κάνει το άλμα και να ανεβεί στην Α’ Εθνική, αλλά το κατάφερε μόλις τον Ιούνιο του 1990. Νεοφώτιστος στην Α’ Εθνική, αποτελεί τη μεγάλη έκπληξη του πρωταθλήματος. Πραγματοποιεί αξιοπρεπείς εμφανίσεις και διεκδικεί με πολλές αξιώσεις την έξοδό του στην Ευρώπη μέσω του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ. Τελικά, αν και δεν κατορθώνει να βγει στην Ευρώπη μέσω του πρωταθλήματος, πετυχαίνει τον στόχο φθάνοντας στον τελικό του Κυπέλλου Ελλάδος. Εκεί αντιμετωπίζει τον πρωταθλητή Παναθηναϊκό, από τον οποίο χάνει με 3-1. Η συμμετοχή του στο Κύπελλο Κυπελλούχων πάντως θα μείνει στην ιστορία του συλλόγου του Βύρωνα. Η κλήρωση τον φέρνει αντιμέτωπο με μια ομάδα – θρύλο του παγκόσμιου ποδοσφαίρου, τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Ο Αθηναϊκός κάνει μια πολύ αξιόλογη εμφάνιση φέρνοντας 0-0 στο γήπεδο της Λεωφόρου και χάνοντας 2-0 στο Ολντ Τράφορντ με δύο γκολ που δέχεται στην παράταση.
«Για να κερδίσεις πρωτάθλημα πρέπει να έχεις (και) λεφτά»
ΟΛΟΙ οι άνθρωποι του ποδοσφαιρικού χώρου παραδέχονται ότι ο Γιάτσεκ Γκμοχ είναι ο αρχιτέκτων του εφετινού Ιωνικού, ο οποίος στην έκτη αγωνιστική του πρωταθλήματος της Α’ Εθνικής μοιράζεται την πρώτη θέση με τον Παναθηναϊκό. Ως τώρα η ομάδα του έχει σε έξι αγώνες ισάριθμες νίκες, οι τέσσερις εκτός έδρας, και μάλιστα χωρίς να έχει δεχθεί γκολ. Ο κ. Γκμοχ οδήγησε τον Παναθηναϊκό στους τέσσερις του Κυπέλλου Πρωταθλητριών το 1985 και κατέκτησε το πρωτάθλημα με τη Λάρισα το 1988, τη μόνη επαρχιακή ομάδα που το έχει κατορθώσει. Ο πολωνός τεχνικός κάθε φορά που αναλαμβάνει το τιμόνι μιας ομάδας μας επιφυλάσσει μια καινούργια έκπληξη. Πέρυσι οδήγησε τον Ιωνικό στην 9η θέση, την καλύτερη δηλαδή της ιστορίας του στην Α’ Εθνική και όσο για το που θα τον πάει φέτος… οψόμεθα!.
«Πού το πάτε» με τον Ιωνικό, κύριε Γκμοχ;
«Στη ζωή μου κοιτάω πάντα μπροστά. Αυτό προσπαθώ να πω και στους παίκτες μου. Ανάλογα βέβαια με την κατάσταση τα πράγματα είναι πιο εύκολα ή πιο δύσκολα. Κοιτάμε μόνο το παιχνίδι που έχουμε σήμερα με τον ΟΦΗ. Μήπως έχετε κάποια πληροφορία που δεν γνωρίζω για τον ΟΦΗ; Μπορεί μια πληροφορία που θα πάρεις λίγο πριν από τον αγώνα να αλλάξει τα πλάνα και να σου δώσει τη νίκη».
Πείτε μας όμως ποιος είναι ο στόχος του Ιωνικού στο πρωτάθλημα;
«Ο κ. Κανελλάκης έβαλε ένα στόχο πριν από μερικά χρόνια, όταν έπεσε η ομάδα για τελευταία φορά στη Β’ Εθνική: να σταθεροποιηθεί ο Ιωνικός στη μεγάλη κατηγορία και να αποκτήσει σταθερή απόδοση. Και οι προηγούμενοι προπονητές, όπως ο κ. Μπόνεφ και ο κ. Μπλαχίν, αυτό είχαν σαν στόχο. Ακόμη και φέτος αυτός είναι ο σκοπός και δεν μιλήσαμε καθόλου για έξοδο στην Ευρώπη. Αυτό το επιδιώκεις όταν μπορείς να σταθείς με αξιοπρέπεια. Αν είναι να βγούμε στην Ευρώπη όπως ο Απόλλωνας πριν από λίγα χρόνια, είναι προτιμότερο να μην το πετύχουμε».
Αποποιείστε το μεγαλύτερο όνειρο της ομάδας σας, την έξοδο στην Ευρώπη;
«Προτιμώ πρώτα να δημιουργηθούν οι κατάλληλες βάσεις παρά να έχουμε μια κατάσταση όπου μόνο λέμε αλλά δεν κάνουμε τίποτε. Ετσι σκέφτεται και ο πρόεδρος του Ιωνικού. Δεν μπορείς να επιζητείς τη διάκριση όταν δεν είσαι έτοιμος να την δημιουργήσεις. Ο Ολυμπιακός έχει τον Ρέντη, η ΑΕΚ τους Θρακομακεδόνες, ο Παναθηναϊκός την Παιανία. Ο Ιωνικός τι έχει; Οταν επιδιώκεις την έξοδο στην Ευρώπη, πρέπει να λειτουργείς και με τα πρότυπά της. Τουλάχιστον να έχεις ένα γήπεδο με προβολείς και ένα βοηθητικό. Διαφορετικά για ποια Ευρώπη μιλάμε; Δεν αρκεί μόνο να πάμε αλλά να μπορούμε να κάνουμε και κάτι».
Η ομάδα σας είναι πρώτη στο πρωτάθλημα και ακόμη περιμένω να μου πείτε «πού το πάτε…».
«Κάθε προπονητής μπορεί ως ένα σημείο να καταλάβει ποιες είναι οι δυνατότητες της ομάδας του. Στον Ιωνικό η συνέχιση της καλής μας πορείας εξαρτάται και από τους αντιπάλους. Κερδίσαμε την ΑΕΚ αλλά τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Και ο ΠΑΟΚ απέκλεισε την Αρσεναλ στο Κύπελλο UEFA. Δηλαδή είναι και καλύτερη ομάδα;».
Τι χρειάζεται μια ομάδα για να κατακτήσει το πρωτάθλημα;
«Για να κερδίσεις το πρωτάθλημα δεν φτάνουν μόνο οι ποδοσφαιρικές ικανότητες. Πρέπει να έχεις λεφτά, να κάνεις μετεγγραφές, να έχεις καλή διοίκηση, κόσμο που να σε βοηθάει, επαγγελματική οργάνωση. Ο Παναθηναϊκός την εποχή που ήμουν προπονητής είχε την καλύτερη οργάνωση. Ειδικά για εκείνη την εποχή ήταν πολύ προχωρημένη. Λειτουργούσε σαν επιχείρηση. Αρκετά καλά οργανωμένη ήταν και η Λάρισα. Γενικά, όπου υπήρχαν καλές βάσεις, ήρθαν και τα αποτελέσματα».
Ακολουθείτε την ίδια λογική στον Ιωνικό όπως με τον Παναθηναϊκό και τη Λάρισα;
«Οι εποχές έχουν αλλάξει. Οταν ήμουν στον Παναθηναϊκό είχαμε πολλούς μεγάλους παίκτες. Στη Λάρισα ξεκινήσαμε από το μηδέν. Η τόλμη της διοίκησης να αγοράσει ύστερα από δική μου προτροπή εννέα νέους ποδοσφαιριστές έβγαλε την ομάδα από την αφάνεια. Εγώ πρόσφερα απλά τις επαγγελματικές μου γνώσεις και ήρθαν τα αποτελέσματα. Εξάλλου στο ελληνικό πρωτάθλημα οι πρόεδροι είναι που κάνουν σχεδόν τα πάντα…».
Ποιο είναι το πιο σημαντικό θεμέλιο για το χτίσιμο μιας ομάδας;
«Η διοίκηση. Στον Ιωνικό είναι σημαντικό το έργο του προέδρου. Τα δύο τελευταία χρόνια βοήθησε να σταθεροποιηθεί η ομάδα. Δεν ισχυρίζομαι ότι από μόνος μου κατάφερα να φέρω τον Ιωνικό σε αυτό το σημείο. Το μεγάλο προσόν του Ιωνικού είναι η ομαδικότητα. Ξέρω τι μπορεί να δώσει ο κάθε παίκτης και εκείνοι το δίνουν. Ολοι για έναν και ένας για όλους. Μέσα από την ατομική διάκριση έρχεται η ομαδική επιτυχία. Αυτό είναι το σύγχρονο ποδόσφαιρο».
Μεταξύ μιας ομάδας μετρίων που κάνουν καλό σύνολο και μιας ομάδας προσωπικοτήτων τι θα διαλέγατε;
«Δεν νομίζω ότι τα μεγάλα ονόματα είναι ο μόνος τρόπος για να φτιάξεις ομάδα. Μπορεί στον ΠΑΟ και στη Λάρισα να συνέβαινε κάτι τέτοιο αλλά στον Ιωνικό έχω πολύ καλούς παίκτες που δεν είναι ονόματα. Απλά ο κορμός της ομάδας αποτελείται από έμπειρους παίκτες, όπως ο Κλάεβιτς, ο Παχατουρίδης, ο Μπρούστερ. Κάποτε είπαν ότι δουλεύω μόνο με ονόματα. Δεν ισχύει όμως αυτό. Ο προπονητής πρέπει κατά την άποψή μου να προσαρμόζεται σε κάθε κατάσταση».
Τελικά τι χρειάζεται μια ομάδα για να γίνει μεγάλη;
«Για να χτίσεις μεγάλη ομάδα πρέπει πρώτα από όλα να έχεις όραμα. Είναι όπως με τον πολιτικό. Αν δεν εξάψει τη φαντασία των ανθρώπων δεν θα τους προκαλέσει να τον ψηφίσουν».
Ο καλός προπονητής προσαρμόζεται στο στυλ παιχνιδιού των παικτών του ή προσαρμόζει στη δική του φιλοσοφία το στυλ παιχνιδιού των παικτών του;
«Κατ’ αρχάς ο προπονητής πρέπει να είναι προσαρμοστικός και να βρει τον τρόπο να ενταχθεί μέσα στην ομάδα. Οφείλει να ξέρει πού πηγαίνει. Επίσης πρέπει να την έχει μελετήσει. Αν η φιλοσοφία του δεν ταιριάζει με τους στόχους της ομάδας τότε δεν θα τα καταφέρει. Ο προπονητής πρέπει να κάνει όλο τον προγραμματισμό».
Πολλοί λένε ότι το ποδόσφαιρο είναι η φωτογραφία της κοινωνίας. Οτι βλέποντας μια ομάδα να παίζει καταλαβαίνεις την κουλτούρα, την οργάνωση της κοινωνίας όπου ανήκει η ομάδα.
«Το ποδόσφαιρο είναι καθρέφτης της κοινωνίας αλλά και της πολιτικής ακόμη. Πολλές μεγάλες ομάδες του παρελθόντος, όπως η Παρτιζάν, η Στεάουα, η Λέγκια Βαρσοβίας αλλά και αργότερα η Σεντ Ετιέν, η Μίλαν και η Μαρσέιγ, διακρίθηκαν επειδή είχαν πολιτικό βάρος. Οταν βλέπεις τον τρόπο παιχνιδιού μιας ομάδας μπορείς να διακρίνεις χαρακτηριστικά του λαού, αλλά ακόμη και επιμέρους στοιχεία μιας τοπικής κοινωνίας. Παρατηρήστε τον Ιωνικό. Προέρχεται από μια περιοχή που είναι μικροαστική. Οταν αγωνίζεται με μεγάλες ομάδες παίζει το παιχνίδι της γάτας με το ποντίκι».
Δώστε έναν ορισμό της λέξης ποδόσφαιρο.
«Στο βιβλίο μου έγραψα ότι το ποδόσφαιρο μοιάζει με πόλεμο αλλά δεν έχει νεκρούς. Εχει νικητή και ηττημένο. Ολα τα χαρακτηριστικά του παιχνιδιού θυμίζουν πόλεμο. Προετοιμασία πριν από τη μάχη, στρατιώτες, στρατηγική. Ο προπονητής μοιάζει με στρατηγό που κάνει τον σχεδιασμό».
Γιατί φανατίζεστε όταν αντιμετωπίζετε μια μεγάλη ομάδα;
«Νομίζω ότι λειτουργώ καλύτερα υπό συνθήκες πίεσης. Μπορώ να πω ότι γουστάρω τα μεγάλα παιχνίδια γιατί είναι πρόκληση για να πετύχεις κάτι μεγαλύτερο. Εξάλλου η δική μου σκέψη για ένα παιχνίδι καθορίζει και τη συμπεριφορά των παικτών μου. Αν εγώ φοβάμαι και δεν αισθάνομαι σίγουρος τότε οι παίκτες μου θα επηρεαστούν, έστω και υποσυνείδητα, χωρίς να τους πω εγώ τίποτε. Εγώ δε ανήκω στους προπονητές που είναι άριστοι ως την Παρασκευή και την Κυριακή στο παιχνίδι κρύβονται ή κοιμούνται στον πάγκο».
Με ποιο τρόπο αποφασίζετε την τακτική που θα ακολουθήσετε στο γήπεδο;
«Ανάλογα με τις περιστάσεις και τον αντίπαλο που έχω απέναντί μου στήνω και την ομάδα μου. Δεν μπορείς να έχεις μόνο έναν τρόπο να το κάνεις. Μπορεί να πάρεις σαν βάση τις δυνατότητες της αντίπαλης ομάδας και να προσαρμοστείς. Μπορείς όμως να μπεις στον αγώνα έχοντας σαν βάση τους παίκτες της δικής σου ομάδας και να αναγκάσεις τους αντιπάλους σου να συμμορφωθούν με τους δικούς σου αγωνιστικούς στόχους. Αυτά είναι πάντως λεπτά πράγματα, τα οποία θέλουν μεγάλη συζήτηση και δεν μπορούν να εξαντληθούν σε λίγες γραμμές».
Γιατί το ποδόσφαιρο έφυγε από την εποχή των μεγάλων μονάδων και στηρίχθηκε ή μάλλον έδωσε αξία στα καλά σύνολα;
«Γιατί το ποδόσφαιρο εξειδικεύθηκε. Οι ομάδες είναι με επιστημονικά κριτήρια στημένες. Επιζητούμε το τέλειο».
Ποιο είναι αυτό;
«Να έχεις 11 παίκτες που ανά πάσα στιγμή είναι άριστοι σε άμυνα και επίθεση. Αν ο Μαραντόνα μπορούσε να είναι ταυτόχρονα και Μπαρέζι, τότε θα μιλούσαμε για τον ιδανικό συνδυασμό. Μοιάζει κάπως με το θεώρημα του Ευκλείδη: όπως δύο παράλληλες ευθείες θα συναντηθούν κάποτε στο άπειρο, έτσι και οι ικανότητες δύο παικτών μπορούν κάποτε να συνδυαστούν».
Μήπως αυτή η τάση περιορίζει το θέαμα; Κάνει ομάδες ρομπότ;
«Σήμερα το θέαμα είναι η κίνηση μιας ολόκληρης ομάδας στο γήπεδο. Και για να γίνει αυτό χρειάζονται πολύ καλές μονάδες με το πνεύμα του συνόλου. Αυτό προσπαθώ να μάθω στους παίκτες της ομάδας μου. Είναι καθήκον κάθε προπονητή να προσπαθήσει να βελτιώσει τους παίκτες του. Πρώτα από όλα πρέπει ο προπονητής να περιγράψει σε κάθε παίκτη το ταλέντο του. Δεν θα γίνουν βέβαια όλοι αστέρια αλλά υπάρχουν στην ομάδα και “εργατικές θέσεις” που είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Ο προπονητής πρέπει να δημιουργεί την ομάδα με τέτοιο τρόπο ώστε να αξιοποιεί τις δυνατότητες όλων των παικτών για το καλό του συνόλου. Η αρμονία, η συνεργασία, η γνώση και η δουλειά είναι τα στοιχεία που χρειάζονται σε κάθε ομάδα. Ο προπονητής και οι παίκτες από μόνοι τους δεν μπορούν να καταφέρουν τίποτε».
Μπορεί ένας ποδοσφαιριστής, ενώ είναι έξυπνος μέσα στο γήπεδο, να μην είναι έξυπνος έξω από αυτό;
«Ο καλός παίκτης χρειάζεται οπωσδήποτε μυαλό. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα είναι εξίσου έξυπνος και εκτός γηπέδου. Πολλοί άνθρωποι ασχολήθηκαν με τον αθλητισμό γιατί δεν είχαν τα απαραίτητα προσόντα για να σταδιοδρομήσουν κάπου αλλού. Αρα η λέξη μυαλό έχει διαφορετική ερμηνεία ανάλογα με τον χώρο όπου χρησιμοποιείται».
Παρακολουθώντας ένα μικρό παιδί να παίζει ποδόσφαιρο, καταλαβαίνετε αν είναι ταλέντο και ως πού μπορεί να φτάσει;
«Οπως η μάνα ξέρει το παιδί της έτσι και ο καλός προπονητής μπορεί να καταλάβει αν ένας πιτσιρικάς έχει ταλέντο. Φαίνεται από τα σωματικά προσόντα, από την κίνηση, από το περπάτημα. Η κοινωνία και οι συνθήκες μέσα στις οποίες μεγαλώνει ένα παιδί που θέλει να ασχοληθεί με το ποδόσφαιρο επηρεάζουν την εξέλιξή του».
Πόσο υπολογίζετε τον παράγοντα τύχη;
«Η τύχη παίζει μεγάλο ρόλο και δεν μπορείς να την αγνοήσεις. Μπορείς όμως να περιορίσεις την επιρροή της αν διαθέτεις τις κατάλληλες γνώσεις και μπορείς να τις εφαρμόσεις στηριζόμενος στην καλή και συστηματική δουλειά».
Ποια στιγμή θεωρείτε κορυφαία στην προπονητική καριέρα σας;
«Βρίσκεται ακόμη μπροστά μου. Δεν την έχω ζήσει. Είναι ίσως ένα πρωτάθλημα Ευρώπης. Δεν μου λείπουν τα ευρωπαϊκά γήπεδα. Πέρασα και από τα “σαλόνια” και από τις αλάνες. Δεν έχω παράπονο, έζησα πολλές συγκινήσεις».
