* Ο κ. Γ. Χατζηδήμος, από τη Θεσσαλονίκη, ερωτά:
«Παρακαλώ πολύ να με ενημερώστε για το παρακάτω θέμα:
Η γυναίκα μου και εγώ είμαστε κάτοχοι ενός διαμερίσματος 175 τ.μ. στο οποίο συγκατοικούμε με τα δύο παιδιά μας, τα οποία είναι ενήλικα, εργάζονται και υποβάλλουν φορολογική δήλωση.
Θέλω να μάθω αν η φορολογική νομοθεσία αναγνωρίζει συγκατοίκηση, δικαίωμα οίκησης ή άλλο τι μεταξύ συγγενών α’ βαθμού και αν ναι, πώς γίνεται ο καταμερισμός της επιφάνειας του διαμερίσματος ώστε να απαλλαγώ από τη φορολογία για ιδιοκατοίκηση».
Απάντηση: Σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 1 του άρθρου 20 του Ν. 2238/1994, εισόδημα από ακίνητα είναι αυτό που προκύπτει κάθε έτος από εκμίσθωση, επίταξη ή από ιδιοκατοίκηση ή ιδιόχρηση οικοδομών είτε από εκμίσθωση γαιών. Το εισόδημα αυτό αποκτάται από το πρόσωπο στο οποίο έχει νόμιμα μεταβιβασθεί με οριστικό συμβόλαιο ή έχει αποκτηθεί με δικαστική απόφαση ή λόγω χρησιμοποίησης το δικαίωμα πλήρους κυριότητας, νομής, επικαρπίας ή οίκησης, καθώς και το πρόσωπο στο οποίο έχει μεταβιβασθεί με οριστικό συμβόλαιο το δικαίωμα ενάσκησης της επικαρπίας.
Συνεπώς υπόχρεος σε φόρο σε περίπτωση ιδιοκατοίκησης είναι ο κύριος της κατοικίας, ο επικαρπωτής, ο νομέας και αυτός στον οποίο έχει παραχωρηθεί το δικαίωμα οίκησης. Ο συγκάτοικος δεν είναι υπόχρεος σε φόρο.
Μερισμός του εμβαδού της κύριας κατοικίας επιτρέπεται μόνο όταν υπάρχει συγκυριότητα.
Δωρεάν παραχώρηση
* Ο κ. Θ. Ζ., από την Αθήνα, ερωτά:
«Θα παρακαλούσα, αν είναι δυνατόν, να απαντηθεί μέσω της εφημερίδας σας το παρακάτω ερώτημά μου που άπτεται της σύνταξης της φορολογικής δηλώσεως.
Διαμένω σε οικία 106 τ.μ., η οποία μου έχει παραχωρηθεί δωρεάν από τον πατέρα μου, μαζί με τη σύζυγό μου, τα δύο παιδιά μου και μία οικόσιτη οικιακή βοηθό. Το δεύτερο παιδί μου γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1999 και λόγω ελλείψεως επαρκούς χώρου ενοίκιασα σε άλλο όροφο της ίδιας πολυκατοικίας και διαμέρισμα 57 τ.μ.
Ερωτώ αν αναγράφοντας την ενοικίαση του διαμερίσματος αυτού στη φορολογική μου δήλωση δικαιούμαι της απαλλαγής του ενοικίου της πρώτης κατοικίας».
Απάντηση: 1) Σύμφωνα με τον τελευταίο φορολογικό νόμο 2753/1999, απαλλάσσεται του φόρου το τεκμαρτό εισόδημα από τη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης κατοικίας που έχει παραχωρηθεί από τους γονείς προς τα παιδιά και αντιστρόφως.
Η σχετική διάταξη δεν κάνει λόγο αν παραχωρείται πρώτη ή δεύτερη κατοικία.
Κατά την άποψη της στήλης, η οποία διατηρεί κάποιες επιφυλάξεις αν δηλώσετε την κατοικία που σας έχει παραχωρηθεί δωρεάν ως δευτερεύουσα και την ενοικιαζόμενη κατοικία σας ως κύρια, μπορείτε να εκπέσετε από το εισόδημα τη δαπάνη του ενοικίου.
Κύριες και δευτερεύουσες κατοικίες
* Ο κ. Δ. Λαμπρόπουλος, από την Αθήνα, ερωτά:
«Για το παρακάτω ερώτημά μου απευθύνθηκα στην Εφορία, η οποία με τη σειρά της με παρέπεμψε στο υπουργείο Οικονομικών. Επειδή φοβούμαι ότι το υπουργείο θα με παραπέμψει σ’ εσάς, σας υποβάλω ευθέως το ερώτημά μου με την παράκληση να μου απαντήσετε πριν από τον χρόνο υποβολής της δήλωσης (συνταξιούχος) και μέσω του κυριακάτικου «Βήματος», του οποίου είμαι αναγνώστης από πολύ παλιά.
Εχω λοιπόν ένα σπίτι 78 τ.μ. στο χωριό, το οποίο έχτισα πριν από μερικά χρόνια με δάνειο ως πρώτη κατοικία, δεν το χρησιμοποιώ και παραμένει κλειστό. Το χωριό έχει 3.000 περίπου κατοίκους και δεν θεωρείται τουριστική περιοχή. Επίσης η γυναίκα μου έχει μια εξοχική κατοικία στη Σαλαμίνα 62 τ.μ. από γονική παροχή. Στην περιοχή Χολαργού, όπου κατοικώ, χτίζω δύο οροφοδιαμερίσματα 97 τ.μ. και 77 τ.μ. αντίστοιχα σε οικόπεδο της συζύγου μου.
Το ερώτημά μου είναι αν τα διαμερίσματα αυτά θεωρούνται πρώτη κατοικία και πόσα τετραγωνικά μέτρα, με δεδομένα όσα προανέφερα για τις άλλες δύο κατοικίες στο χωριό και στη Σαλαμίνα. Ολα τα παραπάνω πώς θα δηλωθούν στη φορολογική μου δήλωση και για πόσα τετραγωνικά μέτρα θα πρέπει να δικαιολογήσω το “πόθεν έσχες”;».
Απάντηση: 1) Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 17 του Ν. 2238/1994 αποτελεί τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων η αγορά ή ανέγερση οικοδομών.
Εξαιρείται από το τεκμήριο η δαπάνη για την αγορά από ενήλικο με δικαίωμα πλήρους κυριότητας, καθώς και η ανέγερση από αυτόν οικοδομής ως πρώτης κατοικίας, εφόσον η επιφάνειά της δεν υπερβαίνει τα 120 τ.μ. Αν η επιφάνειά της υπερβαίνει τα 120 τ.μ., λαμβάνεται υπόψη η δαπάνη που αντιστοιχεί στην επιφάνεια πάνω από 120 τ.μ. Κατά την εφαρμογή των διατάξεων αυτών δεν θεωρείται ότι αποκτιέται πρώτη κατοικία, αν ο υπόχρεος, ο άλλος σύζυγος και τα τέκνα που τους βαρύνουν έχουν δικαίωμα πλήρους κυριότητας ή ισόβιας επικαρπίας ή οίκησης εξ ολοκλήρου ή επί ιδανικού μεριδίου, άλλη οικία ή οικίες, εφόσον το άθροισμα της συνολικής επιφάνειας που τους αντιστοιχεί υπερβαίνει τα 35 τ.μ. για άγαμο, χήρο ή διαζευγμένο και τα 70 τ.μ. προκειμένου για έγγαμο. Η επιφάνεια αυτή προσαυξάνεται κατά 15 τ.μ. για κάθε τέκνο που τους βαρύνει. Με βάση το άθροισμα του εμβαδού των κατοικιών που έχετε και αυτών που ανεγείρετε προκύπτει ότι δεν υπάγεστε στην παραπάνω ευνοϊκή ρύθμιση. Συνεπώς θα υπαχθείτε στο «πόθεν έσχες» για το σύνολο της δαπάνης που έχετε καταβάλει το 1999 για την ανέγερση των δύο κατοικιών.
Κατ’ αποκοπήν φόρος
* Ο κ. Γιώργος Καλλιμάνης, από τη Χαλκιδική, ερωτά:
«Από το οικονομικό έτος 2000 (εισοδήματα της χρήσης 1999) επιβλήθηκε για τις επιχειρήσεις που εκμεταλλεύονται ενοικιαζόμενα επιπλωμένα δωμάτια κατ’ αποκοπήν φόρος εισοδήματος ανάλογα με τον αριθμό των δωματίων.
Θα ήθελα να ρωτήσω τι ισχύει στην περίπτωση που στο μέσο της χρονιάς (π.χ., τον Αύγουστο 1999) η εκμετάλλευση των ενοικιαζομένων δωματίων πέρασε από ένα μέλος της οικογένειας σε ένα άλλο (π.χ., από τη μητέρα στην κόρη).
Υπάρχει περίπτωση να επιβληθεί η καταβολή του παραπάνω φόρου και από τους δύο επαγγελματίες; Είναι δηλαδή δυνατόν η ίδια επιχείρηση να κληθεί να καταβάλει δύο φορές τον φόρο που της αναλογεί για την περασμένη χρονιά; Ή ο καθένας εκμεταλλευτής θα πληρώσει φόρο ανάλογα με τους μήνες που λειτούργησε τα ενοικιαζόμενα δωμάτια;».
Απάντηση: Η σχετική διάταξη του νόμου στην περίπτωση που αναφέρεσθε σιωπά. Το υπουργείο Οικονομικών έχει δεχθεί ότι ο κατ’ αποκοπήν φόρος θα καταβληθεί και από τους δύο. Αποψη παράλογη και άδικη ειδικότερα για τον επιχειρηματία που δεν πρόλαβε να εκμεταλλευθεί τα ενοικιαζόμενα δωμάτια.
Φορολογία κατοίκων εξωτερικού
* Ο κ. Ευάγγελος Σταματάκης, από την Αθήνα, ερωτά:
«Η κόρη μου είναι παντρεμένη και διαμένει μόνιμα στη Γαλλία (Παρίσι), οικογενειακώς. Εδώ στην Ελλάδα (Αθήνα) έχει ένα διαμέρισμα (95 τ.μ.) το οποίο νοικιάζει με ετήσιο εισόδημα 960.000 δρχ., το οποίο και δηλώνουμε στην Εφορία εδώ. Θέλω να με πληροφορήσετε αν υποχρεούμαι (εγώ είμαι νόμιμος αντιπρόσωπος) να το δηλώσω στην Εφορία. Σύμφωνα με τις αλλαγές στη φορολογική νομοθεσία και όπως κι εσείς αναφέρετε στον μεγάλο φορολογικό οδηγό στη σελίδα 4 καταργήθηκε η υποχρέωση υποβολής δήλωσης από τους κατοίκους εξωτερικού που έχουν στην Ελλάδα δευτερεύουσα κατοικία ως 150 τ.μ. Σημειωτέον ότι κάθε χρόνο έρχονται εδώ για διακοπές, ενισχύοντας έτσι τον ελληνικό τουρισμό και με άλλους τουρίστες, και καταβάλλουν διάφορες δαπάνες, σε διάφορα ξενοδοχεία ή κέντρα από τα λεφτά του ενοικίου τους. Σε περίπτωση πώλησης χρειάζεται βεβαίωση της Εφορίας;
Επίσης γνωρίσατέ μου αν οι αποδείξεις δαπανών, οικογενειακές δαπάνες, υπολογίζονται ως έκπτωση από την Εφορία για τους έλληνες κατοίκους εξωτερικού».
Απάντηση: 1) Σύμφωνα με νέα ρύθμιση του Ν. 2753/1999, οι κάτοικοι εξωτερικού απαλλάσσονται από την υποχρέωση υποβολής δήλωσης αν διατηρούν στην Ελλάδα δευτερεύουσα κατοικία ως 150 τ.μ.
Αν εκμισθώνουν στην Ελλάδα κατοικία, υποχρεούνται σε υποβολή φορολογικής δήλωσης.
2) Σύμφωνα με τη διάταξη της παραγράφου 7 του άρθρου 8 του Ν. 2238/1994 όσοι κατοικούν στην αλλοδαπή και αποκτούν εισόδημα από πηγή που βρίσκεται στην Ελλάδα δεν δικαιούνται των εκπτώσεων που αναφέρονται στο παραπάνω άρθρο ούτε βέβαια και των οικογενειακών δαπανών.
Πώς θα δηλωθούν τα κέρδη των μετοχών
Το 1999 χωρίς αμφισβήτηση ήταν και η χρονιά του Χρηματιστηρίου. Χιλιάδες επενδυτές πραγματοποίησαν πλήθος αγοραπωλησιών μετοχών, από τις οποίες άλλοι κέρδισαν και άλλοι έχασαν. Σύμφωνα λοιπόν με σχετική εγκύκλιο του υπουργείου Οικονομικών, όσοι φορολογούμενοι επιθυμούν να αποδείξουν την απόκτηση κερδών από το Χρηματιστήριο και να καλύψουν τεκμήρια για τη χρήση 1999 ή για να καλύψουν τεκμήρια τα επόμενα χρόνια μπορούν να επισυνάψουν τα πινάκια αγοράς και πώλησης των μετοχών στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος.
Συγκεκριμένα, με τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου 38 του Ν. 2238/94 προβλέπεται η απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος των φυσικών προσώπων για τα κέρδη που προκύπτουν από την πώληση μετοχών εισηγμένων στο Χρηματιστήριο Αθηνών.
Τα κέρδη αυτά απαλλάσσονται από τον φόρο εισοδήματος και γράφονται στους κωδικούς 657-658 του πίνακα 5 της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος φυσικών προσώπων οικονομικού έτους 2000 με την ένδειξη «Εισοδήματα που αποκτήσατε το 1999, τα οποία απαλλάσσονται από τον φόρο». Στους κωδικούς αυτούς γράφεται το καθαρό ποσό πώλησης των μετοχών αυτών (τιμή πώλησης μειωμένη με την προμήθεια, τον φόρο και τα έξοδα μεταβίβασης και Χρηματιστηρίου) μειωμένο με τη δαπάνη απόκτησής τους (τιμή αγοράς αυξημένη με την προμήθεια και τα έξοδα μεταβίβασης και Χρηματιστηρίου), όπως προκύπτουν από τα πινάκια των συγκεκριμένων μετοχών που συνυποβάλλονται με τη δήλωση εισοδήματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι για να καλυφθούν τα τεκμήρια του 1999 ή των επόμενων χρήσεων θα ληφθούν υπόψη μόνο τα κέρδη που έχουν προκύψει από πράξεις με μετοχές και όχι το συνολικό ποσό που εισπράχθηκε από τις πωλήσεις των μετοχών.
Αν υπάρχουν αγοραπωλησίες μέσα στο 1999 που από μερικές προκύπτει κέρδος και από άλλες προκύπτει ζημιά, θα πρέπει να αφαιρεθούν οι ζημιές και με τη διαφορά που μένει (κέρδη μείον ζημιές) θα μπορεί να καλυφθεί το τεκμήριο.
